COLUMN: Obesitas, een natuurlijke reactie op onnatuurlijke omgeving – NIENKE TEN HOOR-AUKEMA

 

Obesitas, een natuurlijke reactie op onnatuurlijke omgeving

De mens eet wat zijn omgeving biedt en het lichaam past zich aan aan de omgeving. Zo is het evolutionair heel mooi geregeld, alles in het kader van het voortbestaan van de soort. In de lage landen waren koeien en die gaven melk, dus dronk men dat en heeft ons DNA zich ooit aangepast aan melk, waardoor Nederlanders geen last hebben van melksuikers (lactose). In veel Aziatische landen is geen of nauwelijks melk en krijgen de mensen daar subiet last van lactose als zij melk drinken. Zij zijn lactose intolerant.

Maar nu gebeurt er iets bijzonders. Anno NU leven wij in een onnatuurlijke omgeving die toch leidt tot een natuurlijke reactie van het lichaam. Te veel eten, te vet, te veel suiker en zout, te weinig beweging leiden tot overgewicht en obesitas.

In het wild komen geen obese dieren voor, maar er zijn wel veel te dikke huisdieren. Zo is het ook met mensen. Ooit waren mensen slank,omdat zij volledig overgeleverd waren aan de natuur. Zij leefden van groente, vruchten en soms een visje uit de zee of een gespiesde haas of konijn, misschien af en toe een vogeltje.

Welvaart genereert welvaartsziekten

Als individu ga jij in je eentje de omgeving niet veranderen, maar je kunt wel om je heen kijken en goed op jezelf passen. Omgaan met weelde vereist sterke benen en omgaan met welvaart vereist keuzes. Dit kan alleen op basis van kennis en vooral gezond verstand. Een beetje kritisch individu constateert heus wel dat er veel verleidingen zijn en teveel keuzemogelijkheden. Combineer dit met betaalbaarheid en je hebt een ongezonde leefomgeving, onze obesogene samenleving. Het lastige is, dat je aan zo’n omgeving went en het niet meer registreert als afwijkend.

Kennis is macht

Intussen is er een hele generatie kinderen opgegroeid in deze obese samenleving waar te veel de norm is. De klok kan niet worden terug gedraaid en terug naar het leven van 1960 zou je ook niet willen, maar een warm pleidooi voor meer voedingsonderwijs en herintroductie van het vak huishoudkunde in een nieuw jasje zou wel kunnen.
Thuis kun je er ook iets aan doen. Stop het knabbelen tussen de maaltijden en besteed wat meer aandacht aan de 3 goed verzadigende hoofdmaaltijden, dit scheelt ca. 850 kcal. per dag. Eenvoudiger kan ik het niet maken.

Bon Appétit!
Nienke
info@uwdietist.eu

COLUMN: Het jaar van de botervrucht – NIENKE TEN HOOR-AUKEMA

2017: Het jaar van de botervrucht

Toen wij 30 jaar geleden in centraal Afrika bij vrienden logeerden op hun plantage, at ik ze voor het eerst. Het was direct onze vuurdoop, want als je ineens een hele boom vol rijpe avocado’s hebt, word je er onder bedolven en word je vanzelf creatief. Wij aten avocado’s in verrassend lekkere slaatjes, in de soep en zelfs een avocadotoetje is niet te versmaden. Over de gezondheidsaspecten werd toen nog niet veel geschreven.

Teleurgesteld kon ik in Nederland destijds alleen onrijpe groene knotsen vinden, die nog dagen naast een banaan in de koelkast moesten liggen of in de magnetron zacht moesten worden. Nooit smaakten ze meer zoals in Congo.

Tijden veranderen

Gelukkig kun je tegenwoordig in Nederland direct eetbare avocado’s kopen, 2 stuks in een doosje. Leve de innovatie. De avocado is hot. Nederlanders aten vorig jaar meer dan 39 miljoen kilo. Nooit eerder vertoond.

Nu iedereen gezond wil gaan eten is de avocado niet meer weg te denken uit ons nieuwe eetpatroon en staat hij prominent op iedere menukaart. Het enige nadeel van deze avocadohype is, dat de vruchten per vliegtuig uit Zuid Amerika ingevoerd worden. Dit draagt bij aan de luchtvervuiling. Nederland importeert jaarlijks 150 miljoen kilo en tja, wij zouden geen handelsnaties zijn als wij er niet onmiddellijk ook weer het grootste deel van doorverkochten.

Bezwijken onder eigen succes

Een grote producent is van oudsher Mexico. Prijzen rijzen de pan uit. Mexico verdient inmiddels meer aan de export van ‘botervruchten’ dan aan olie. Het vervelende bijkomstigheid is, dat arme Mexicanen hun eigen guacemole niet meer kunnen betalen. De consumptie is daar teruggelopen van 9 naar 7,5 kilo per inwoner.

Gezondheidsaspecten 

Een rijpe avocado weegt ca. 200 g en levert ongeveer 350 Kcal. Het vruchtvlees is geel-groen, stevig zacht en smeuïg met het hoge gehalte aan onverzadigde vet en antioxiodanten. De vetzuursamenstelling lijkt op die van olijfolie. Het vruchtvlees is rijk aan B-vitamines, in vet oplosbare vitamines ADEK. Aan mineralen geen gebrek; magnesium, mangaan, koper, ijzer, zink en een avocado levert meer kalium dan een banaan.

Na vele jaren gesteggel over vetten mag vet weer in het dagmenu zeker als het onverzadigd vet betreft en het toverwoord ‘verzadiging’. Niemand hoeft meer als een wandelende calorieëncalculator door het leven te gaan, want een avocado verzadigt enorm door een relatief hoog percentage vezels (10 g) en vetten samen. Als je goed verzadigd bent na een maaltijd hoef je immers niet snel weer te snoepen tussen de maaltijden. Heel handig als je gewicht wilt verliezen.

Gebruik

Avocado’s zijn niet alleen gezond en lekker, maar ook decoratief in salades. Ze laten zich gemakkelijk met allerlei voedingsmiddelen combineren en hebben door hun vet een rijke smaak. Je kunt ze bij de lunch gemakkelijk uit lepelen of in plakjes op je boterhammen, verwerken in shakes, pannenkloeken, tot een simpel voortje gevuld met een restje vis of garnalen. Een aanrader is avocadosoep of guacamole. Besprenkel een opengesneden avocado met citroensap om bruin worden tegen te gaan.

COLUMN: Traanvrije uien – NIENKE TEN HOOR-AUKEMA

Traanvrije uien

Uien, je hebt ze meestal wel in huis. Ze zijn in bijna alle gerechten toepasbaar ondanks de vrij uitgesproken smaak. Ze komen in alle wereld recepten voor, zijn goedkoop en smakelijk. Uien, ze zijn zo gewoon, dat je je bijna zou vergeten, tot het moment dat je ze moet snijden. Het is een van de oudste groenten. Ca. 3000 v.Chr. werden ze al verbouwd in het verre oosten en zijn vanuit India naar Griekenland en Egypte gebracht. Een keuken zonder uien is ondenkbaar.
Eén uitje schillen gaat nog wel, maar een pan vol voor uiensoep of hachee is een crime door de tranende ogen.

Traanvrije ui in aantocht

Binnen afzienbare tijd is het gedaan met het huilen tijdens het snijden. Dus, niet langer onderwater geklooi, geen kaarsje meer op het aanrecht om de gassen te verbranden, geen onderwater geklooi meer, geen lees-, of zonnebril meer op en ook geen kauwgom meer. Na vele tranen van testpanelleden zijn onderzoekers van de University of California er achter gekomen waar die tranen door worden opgewekt en hoe zij die kunnen manipuleren.

Verdedigingsmiddel

Uien produceren aminozuur-sulfoxiden in hun strijd tegen aantasting tijdens de groei. Ook bevat iedere cel een zakje met het enzym alliinase.  Als je dit zakje doorsnijdt komt de alliinase vrij en zet het de aminozuur-sulfoxiden om in thiosulfinaten, een stof die de geprononceerde smaak aan uien geeft. Maar er  ontstaat nog een andere verbinding: propaanthial-S-oxide. Dit is een vluchtige, prikkelende zwavelverbinding. Zodra  deze stof het hoornvlies raakt, gaat er een signaal naar de hersenen dat opdracht geeft de stof te verdunnen met tranen.
In 2015 slaagden Japanse wetenschappers er in een laboratorium een ui te produceren die meer thiosulfinaten aanmaakt, dus meer smaak en minder tranen oplevert. Zij deden dit door gen-modificatie van het enzym.

Deze ‘traanvrije’ uien doen denken aan gemodificeerde appels de allergeenvrije Santana en de Elise appels die weinig bestrijdingsmiddelen nodig hebben. Uiteraard leverde de gen-modificatie de nodige protesten op, maar het Universiotair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en de Wageningen Universiteit gaan gestaag door met hun onderzoeken.
Nu de uien nog. Met een beetje geduld krijgen we straks traanvrije uien. Tot die tijd zul je  het moeten doen met oude trucjes en als je het écht niet kunt verdragen koop je gewoon gesneden uien bij de groenteman.  Bon Appétit!

Nieuw: Artikel over toepassing van laag koolhydraat/hoog eiwitdieet

Op 4 september verschijnt het artikel: Low Carb High Protein Diets as Management Tool
of Insulin Resistance in Patients with Obesity and/or Type 2 Diabetes Mellitus, door Ellen Govers in een online peer reviewed journal.

Zie (onderzoeks-)artikelen voor het hele artikel.

Govers E (2017) Low Carb High Protein Diets as Management Tool of Insulin Resistance
in Patients with Obesity and/or Type 2 Diabetes Mellitus. Obes Open Access 3(2): doi http://dx.doi.
org/10.16966/2380-5528.131

Column: Alcohol en zon, verraderlijke combinatie – Nienke ten Hoor-Aukema

Sommige mensen hebben de indruk dat ze op het strand, aan de bar in het zwembad of op een zonnig terras sneller aangeschoten raken dan in de schaduw. Zij wijten dit aan het sneller kloppen van het hart, waardoor de alcohol de hersenen eerder bereikt. Een ander populaire verklaring is dat het bloed door zweten dikker wordt, waardoor de alcoholconcentratie toeneemt. Is dit zo? Interessante vraag.

Het Trimbos Instituut verklaart het als volgt. Door warmte neemt de bloedtoevoer in de bloedvaten toe. Alcohol komt zo sneller via het maag- en darmkanaal in het bloed terecht en wordt sneller verspreid door het lichaam. Hierdoor nemen de hersenen de alcohol ook sneller op waardoor men het effect van de alcohol eerder voelt. Maar of je dronken wordt of niet hangt ook in de zon vooral af van de hoeveelheid alcohol die je drinkt. Wellicht en je op het terras terecht gekomen omdat je dorst had en is het er ook nog eens extra gezellig, maar blijf niet te lang in de brandende zon zitten met je glaasje.

Huidkanker

Dat de koperen ploert de huid verbrand is meer dan bekend. Dat mensen met een licht huid extra moeten opletten, weten zij zelf als geen ander. In Nigeria noemen de zwarte bewoners de witte verbrande Europeanen: Oyibo pepe. Ofwel, Witte rode peper.

De huid beschermt je tegen de zon, maar als hij verbrandt, is doet dit akelig pijn en krijg je koorts. Vorig 2016 vergeleken internationale wetenschappers in het British Journal of Dermatology 16 studies over alcohol en zon. Wie meer dan één glas alcohol per dag drinkt, heeft 20% meer kans op een agressieve vorm van huidkanker (melanoom). Alcohol wordt in het lichaam omgezet in acetaldehyde, een stof die de huid gevoeliger maakt voor zonlicht. Hierdoor kan sneller dna-schade in de huidcellen ontstaan. Het schijnt ook nog uit te maken wat je drinkt: witte wijn en gedistilleerd leveren een risico op, terwijl rode wijn juist beschermt. Dit lijkt een fabel.

 

Anthocyanen als zonnebrand, mooi niet!

Anthocyanen zijn kleurstoffen die vooral in de epidermiscellen (buitenste laag) van planten voorkomen. Er zijn ongeveer 250 verschillende anthocyanen, waaronder resveratrol uit de schil van rode druiven de huid een beetje bescherming geeft tegen agressieve zonnestralen. Overschat het niet. Je moet er vele liters van drinken om effect te zien.

Koelend effect van alcohol

Alcohol verwijdt je bloedvaten, waardoor je sneller via de huid warmte kwijtraakt. Het gevaar met alcohol en zon zit in het feit, dat je niet snel genoeg merkt, dat je verbrandt. Bovendien verdooft alcohol een beetje en voelt je de pijn van de zonverbranding pas ’s avonds in bed, net als je houten hoofd.

 

Geschreven door: Nienke ten Hoor-Aukema

Wat zijn de werkelijke kosten van bariatrische chirurgie?

Hierbij de engelstalige samenvatting van het artikel, als je in het artikel doorscrollt naar de introduction zie je waar het hier echt om gaat! De meeste kosten bij bariatrie worden niet goed opgegeven en verwerkt zodat de operaties veel goedkoper lijken dan ze in werkelijkheid zijn.

Het onderzoek staat op het besloten deel van de website bij (onderzoeks-) artikelen.

 

Abstract – This review aims to evaluate the current literature on the procedural costs of bariatric surgery for the treatment of severe obesity. Using a published framework for the conduct of micro-costing studies for surgical interventions, existing cost estimates from the literature are assessed for their accuracy, reliability and comprehensiveness based on their consideration of seven ‘important’ cost components. MEDLINE, PubMed, key journals and reference lists of included studies were searched up to January 2017. Eligible studies had to report per-case, total procedural costs for any type of bariatric surgery broken down into two or more individual cost components. A total of 998 citations were screened, of which 13 studies were included for analysis. Included studies were mainly conducted from a US hospital perspective, assessed either gastric bypass or adjustable gastric banding procedures and considered a range of different cost components. The mean total procedural costs for all included studies was US$14,389 (range, US$7423 to US$33,541). No study considered all of the recommended ‘important’ cost components and estimation methods were poorly reported. The accuracy, reliability and comprehensiveness of the existing cost estimates are, therefore, questionable. There is a need for a comparative cost analysis of the different approaches to bariatric surgery, with the most appropriate costing approach identified to be micro-costing methods. Such an analysis will not only be useful in estimating the relative costeffectiveness of different surgeries but will also ensure appropriate reimbursement and budgeting by healthcare payers to ensure barriers to access this effective treatment by severely obese patients are minimised.